Anber Reis Türbesi de kazmalardan nasibini aldı

Şeyh Sadreddin Mahallesi’nin, eski ve tarihî mahallesi Anberreis Mahallesi’dir. Mahalle, 1925 yılında Osmanlıca hazırlanan haritada yer almaktadır. Hicri 970-71 tarihli Şeriye Sicili’nde mahallenin adı geçmektedir. Söz konusu haritaya göre mahallenin, doğusu Cedidiye ve Abdülaziz, güneyi Ziraat Abidesi ve mezarlık, kuzeybatısı Sadreddin Konevi Mahallesi ve boş tarlalar, kuzeyi İmam-ı Bağavî’nin zaviyesinin de bulunduğu küçük bir mahalle olan Şeyh Emirî Mahallesi ile çevrilidir. Mahalle, eski Konya surlarının Eski Kapı’sı önünde bulunmaktadır.

Anberreis Mahallesi ismini, II. Kılıçarslan zamanında yaşamış saray ağalarından olan Şerafeddin Anber’den almaktadır.

 

Anber Reis Camii

Anber Reis Caddesi üzerinde Atatürk Anıtı’nın karşısındadır. Gödene taşıyla yapılan ve duvarlarının üst kısımları dört köşe yeşil çinilerle kaplı tek minareli cami, yok olan eski Anberreis Camisi yerine 1911 yılında Arifî Paşa’nın Konya valiliği zamanında yapılmıştır. Caminin ismi Selçuklu devri büyüklerinden Şehâbeddîn Anber Reis’ten gelmektedir.

Dikdörtgen planlı olan caminin üzeri ahşap çatı ile örtülüdür. Mihrap ve duvarlarının iç yüzlerinin bir bölümü Kütahya çinileri ile bezenmiştir. Yanında tuğla gövdeli, tek şerefeli minaresi bulunmaktadır. Güneybatı köşedeki minber ahşaptan olup zarif bir görünüm sergiler. Aynalık kısmında eğri kesim tekniğinde kıvrım dal motiflerine yer verilmiştir. Konya’da özellikle sevil mimaride uygulanan neoklasik tarzda yapılmış bir cami olarak dikkati çekmektedir. Caminin 1911 tarihli ikinci defa yapılış kitabesi müzededir.

 

ANBER REİS TÜRBESİ
Şehâbeddîn Anber Reis Türbesi, bugünkü Anberreis Camisi ile Konya Lisesi’nin arasında yol üzerinde 1264 tarihinde yapılmış bir Selçuklu türbesi idi. 1927 senesinde meydan ve yol genişletme çalışması sırasında yıktırılmıştır.

Eski resimlerde yer alan türbenin kare planlı gövdesi belirli bir yükseklikten sonra sekizgene dönüşmekte ve üzerine külah geldiği görülmekte. Tarihçi Konyalı’nın Âbideleri ve Kitabeleriyle Konya Tarihi adlı eserinin 322.sayfasında, türbenin kapısının üstündeki mermere üç satır halinde yazılı Arapça kitabede şunların yazılı olduğunu kaydediyor:

“Bu kubbe yüksek Tanrı’nın rahmetine muhtaç Zaim-üd-dâr Habeşî Şihab-ed-dîn Anber’in türbesidir. Allah kabrini münevver eylesin ve kendisini kıyamet gününde lütuf ve keremi ile ve Peygamberi Muhammed’in hürmetine korktuğundan kurtulup umduğuna nail olanlardan kılsın.”

 

xxx

Şeyh Sadreddin Mahallesi’nin Konya’nın eski ve tarihî bir mahallesi olması dolayısı ve bir de Anıt alanı ve çevresinde bulunması, beni, bu mahalle üzerinde daha fazla araştırma yapmaya sevketti.

Anberreis Caddesi ile Feritpaşa Caddesi üzerinde ve üstelik Atatürk Stadyumu’nun bulunması ve Anadolu-Bağdat Demiryolu’nun 1896’da Konya’ya ulaşması, bu şehrin gelişiminde önemli rol oynamıştır. İstasyon’la şehir merkezi arasındaki ulaşım ise Atlı Tramvaylar’la sağlanıyordu. Konya Lisesi önünden geçen atlı tramvay, günümüzde Sahibata Mahallesi, Mimar Muzaffer Caddesi’nde bulunan Araboğlu Kosti’nin konağının yanında makas değiştirdiği için oranın adı, “Araboğlu Makası” olarak kaldı.

 

ARABOĞLU KOSTİ KONAĞI SATILIYOR

Öğrendim ki bu tarihî konak satılığa çıkartılmış. Birinci derecede sit alanı içinde bulunan bu konağa 3.250.000 TL. değer biçilmiş.

19. yüzyıl sonlarında Araboğlu Kosti’nin, kendi adıyla anılan bu konağı Fransız’lara duyduğu minnet sonucu inşa ettiği ve bu binaya “Ögüsten Dolasu Mepsiyens” olarak adlandırarak 1892 yılında Fransız Katolik bir misyon biçtiği görülür. Kesin olmamakla birlikte Fransız’ların himayesinde Konya’ya yerleşen Maruni cemaatinin, 1860’larda Lübnan’da Dürziler’le girdikleri çatışmalardan kaçarak gelmeleri muhtemeldir. Konak bir süre Fransız okulu olarak hizmet verir. Uzun bir süre okul olarak hizmet veren bina sonradan Fransız Hastanesi olarak da çalışır. Bu 1920-22’lere kadar sürer. Bu süre içinde konağın bodrum katı morg olarak kullanılmıştır. 1970’lere kadar ev olarak kullanılan bina sonradan Anavatan Partisi Konya il binası olarak da kullanıldı. Günümüzde Bey Konağı Kafe olarak kullanılmakta.

Muhsin Koner’in belediye başkanlığı döneminde 1917’de Selanik’ten sökülerek Konya’ya kurulan Atlı Tramvay, İstasyon’dan çıkar Konya Lisesi önünden ve Araboğlu Makası’ndan da geçerek Hükümet Binası’na kadar ulaşırdı. XX. Yüzyılın başlarında Anıt alanı ve çevresi bomboş olup, Horozluhan ile Konevi sitelerinin arasında o mahallenin gençleri kendi aralarında top oynarlardı. Bu arada ilk resmi futbol maçının da burada yapıldığını hatırlatmakta fayda var. Eskiden TMO binası olan bugünkü Meram Belediye binasının olduğu yerde iki-üç katlı evler vardı. İlk Ticaret Lisesi bu evlerin birinde açılmıştı.

Anber Reis Camii’nin bitişiğinde Avukat Şeref Barkut’un aynı ismi taşıyan 2 apartmanı, yanında da Muhiddin Güzelkılıç’ın ve Altıoklar’ın evleri bulunuyordu.

 

Feridiye Karakolu

M. Ali Uz, Konya Ansiklopedisi’nin üçüncü cildinde, Feridiye Karakolu hakkında şu bilgileri vermektedir: “Osmanlı Döneminden intikal eden Konya’daki altı tarihî polis karakolundan birisidir. Diğerleri ise İstasyon, Alâeddin, Merkez, Köprübaşı ve Sarı Yakup karakollarıdır. İstasyon Caddesi’nde bugünkü Meram İlçe Emniyet Müdürlüğü binasının yerinde idi. Mehmet Önder Anberreis Camii’ni anlatırken, Feridiye Mahallesi’nde bulunduğu için bu caminin Feridiye Camii olarak da anıldığından bahseder (Önder 1971, 254). Demek ki, Anıt’tan İstasyon’a kadar devam eden mahallenin adı Feridiye’dir. Bu sebeple mahallenin adı değiştirildikten sonra bile karakol bu isimle anılmaya devam etmiştir.

Karakol binası tek katlı ve sağlı sollu dört bölmeden ibaretti. Sonradan arkasına briketten bir garaj eklenmiştir. XX. Yüzyıl başlarında Vali Avlonyalı Ferit Paşa tarafından yaptırıldığı tahmin edilen karakol, yerine yeni bina yaptırılması kararı sonrası yıktırılmıştır.”

Günümüz Meram Feridiye Polis Merkezi, Mahmuriye Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır.

 

 

YARIN: Şeyh Sadreddîn-i Konevî Hazretleri ve Türbesi.

Yorum Yok

Bir yorum yaz
Henüz yorum yok

Yorum yazan ilk kişi olabilirsiniz.

Yorum Yaz

tüm yorumlar

Anber Reis Türbesi de kazmalardan nasibini aldı - Rasyonel Haber Gazetesi

Lütfen Bekleyin Haber Yükleniyor... Kapat
Meram Aksinne