Fatih Sultan Mehmed’in Şâhi Topları İngiltere'ye nasıl gitti ?

 

Şahi Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılıp kullanılmış özel bir savaş topudur. Şuan Avrupanın en önemli savaş toplarının başında gelir. İstanbul’un fethinde ve  19.  yüzyıla kadar Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak da kullanılmıştır. Yapımı üç ay süren, çizimlerini Fatih Sultan Mehmed Han’ın önderliğinde Türk mühendislerinden   Mimar Muslihiddin Ağa , Saruca Paşa yaptığı topun dökümünü Macar asıllı Urban Usta adlı bir dökümcü yapmıştır. Bunun yanında döküm ustası olarak Cenevizli Donar Usta diye birisinden de bahsedilir.

Urban’ın döktüğü top ve diğer toplar 1452 senesi Ocak ayının sonlarında Edirne’den yola çıkarılmış ve ancak iki ay sonra İstanbul önlerine getirilebilmiştir.Edirne’de deneme atışlarının yapılacağı sırada Fatih Sultan Mehmet tellallar çığırtarak halkı uyarmış, bu gürültünün kaynağını haber vermiştir. Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u almak için döktürdüğü büyük top “şahi” adını taşır. Şahi Topunun özellikleri Üç ayda dökülen bu topun büyüklüğü ve çapı hakkında muasır tarihçiler muhtelif bilgiler vermektedirler. Françes; uzunluğu 5,5 metre,  dış çevresi 2 metre 74 cm (9 kadem),  yarı çapı 92 cm (kutru 3 kadem )  ağırlığı 18 ton kadardır demektedir.  Top 544 kg (1200 libre) bazılarına göre de 680 kg (1500 libre)  gülleler atıyor, bu gülleler 1,883 km (1 mil) mesafeye kadar giderek 1 metre 83 cm (6 kadem)  derinliğinde toprağa gömülüyordu.  Topun sesi 24 km ( 13 mil) mesafeden duyulmaktaydı.

sahitopu Fatih Sultan Mehmed’in Şâhi Topları

İstanbul’da bulunan şahi topu

italya sahi topu Fatih Sultan Mehmed’in Şâhi Topları

İtalya’nın Torino kentinde bir müzede bulunan Şahi topu.

1464′te Fatih Sultan Mehmet toplardan kırk iki tanesini Çanakkale Boğazı’nın savunması için Çanakkale Boğazı’na göndermiştir. Yüzyıllarca kullanılmadan kalan toplar 1807 yılında İngiliz donanmasına karşı kullanılmış ve beklenenin aksine kusursuz şekilde çalışan toplar bir İngiliz gemisini vurmuş ve 60 denizciyi öldümüştür. Bir tanesi İngiltere’de, bir diğeri de İtalya’dadır. Günümüzde Fatih döneminden 6 tane top kalmıştır. Bunların en büyüğü olan ve İstanbul’da, Boğazlar’da kullanılan “şahi” bugün İngiltere’dedir.

Diğer toplar ise Harbiye’deki askeri müze bahçesinde olup bunların çapı daha küçüktür. Şahi Topunun İngiltere’ye Verilme Hadisesi 19. yüzyıla kadar Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak kullanılan bu tarihî top, General Sir John Lafroy’un girişimi ve 60 yıl süren çabanın sonucunda, Osmanlı Devleti tarafından, Sultan Abdülaziz’in İngiltere’yi ziyaretinden bir yıl önce, 1866 yılında İngiltere’ye hediye edilmiş. İngiliz devletinin topu satın alarak İngiltere-ye götürme çabaları, Kraliçe Victoria-nın, Sultan Abdülaziz’den topu yine istemesi ve bundan bir yıl sonra da Abdülaziz-in topu hediye olarak göndermesiyle sonuçlanmış. Kilitbahir-den Londra-ya nakledilen topun bu kadar çok istenmesinin sebebi ise Avrupa-nın en önemli topuna ev sahipliği yapmak arzusu olarak ifade ediliyor.

 

Turkish Bombard at Fort Nelson Fatih Sultan Mehmed’in Şâhi Topları

İngiltere’nin Portsmouth Limanı’ndaki Fort Nelson Kalesi’ndeki Şahi topu

”Şahi”, 1929 yılında Rotunda Müzesinden, Londra Kulesi Müzesine, oradan da şimdi bulunduğu Fort Nelson Müzesine naklediliyor. 4 asır boyunca Osmanlı ordularını yenilmez kılan ve düşmana korku salan ”şahi”, şimdilerde müze yetkilileri tarafından ziyaretçilere, orta çağ teknolojisinin başyapıtı ve müzenin en değerli parçası olarak takdim ediliyor.

Biliyor muydunuz? FATİH SULTAN MEHMED HAN’ın kendi icadı olan ŞAHİ toplarının daha sık ateş edebilmesi için Topların içlerini yağlattığını, böylelikle nncak 8 saatte bir Ateş edebilen topların 4 Saatte bir ateş İçin hazır hale gelebildiğini, bu yöntemle %100 verim alındığını, Bu kısa süre içinde düşmana tamir fırsatının verilmediği için fethin gerçekleşmesindeki önemli unsurlardan biri olduğunu, Bununla kendisinin Balistik alanında büyük bir deha olduğunun kanıtlandığını….

                                                                                                          Oğuz Faruk Uçar

Yorum Yok

Bir yorum yaz
Henüz yorum yok

Yorum yazan ilk kişi olabilirsiniz.

Yorum Yaz

tüm yorumlar