Hacı Fettah mahalleden ziyade semttir

Hacı Fettah Mahallesi’nin tanınmış aileleri ve meşhur isimleri: Kalfazadeler, Burhanzadeler, Şeyhülislâm Hamid Mahmud Efendi, Bektaşzadeler, Yeloğulları, Katırcıoğulları, Kişnişçizade, araştırmacı-yazar Arif Nüshet Turgut, eğitimci Ahmet Hamdi Gürağaç, Nuzumlalı Hocazade Mustafa Efendi, Bayramzadeler, Nuzumlalızade Hattat Hacı Mustafa Efendi, gazeteci-yazar Mustafa Ataman, Dr. Ali Kemal Belviranlı, Hacı Muzaffer Öğüldü, Op.Dr. Ali Öğüldü.”
 
 
 
 
HACI FETTAH MAHALLESİ 
Hacı Fettah Kabristanı’nın çevresi, bir mahalleden ziyade bir semttir. Bu sebepten olsa gerektir ki, 2009 senesinde yapılan mahalle düzenlemeleriyle bu mezarlığın çevresindeki 8 mahalle, Hacı Fettah Mahallesi adı altında birleştirilmiştir.
Osmanlı’nın son dönemlerine kadar, mahallelerle ilgili kayıtlarda Hacı Fettah adında bir mahalle mevcut değildir. Bu mahallenin varlığıyla ilgili ilk belge 1923 yılında yayımlanan Konya ve Rehberi isimli kitaptır. Bu kitabın ekinde verilen haritada Hacı Fettah Mezarlığı’nın doğusunda bir bölge Hacı Fettah Mahallesi adını taşımaktadır. Birleştirilen tarihî mahallelerinin en önemlileri Bordabaşı, Sungur, Hoşhavan, Karakurt, Übeyit, Tarhana ve Şeyh Ahmet mahalleleridir. Bunların bir kısmının geçmişi Selçuklu dönemine kadar uzanmaktadır. Uluğ Bey ve Karakurt mahalleleri kısmen Hacı Fettah Mahallesi’ne dâhil edilmiş, her iki mahallenin kuzey tarafları ise Şükran mahallesi sınırları içerisinde kalmıştır. Aynı şekilde Hacı Fettah mezarlığı’nın önünde küçük bir bölüm de Çaybaşı Mahallesi’ne katılmıştır. Hoşhavan Mahallesi, zamanla Hoşhavanata ve Hoşhavan Saatçi adıyla iki mahalleye bölünmüştür. Şeyh Ahmet Mahallesi, Karamanoğulları dönemi mahallelerindendir. Bu büyük mahallede bulunan Tahtatepen Mescidi, Osmanlı kayıtlarına göre Hacı Adil Mescidi’dir. Osmanlı döneminde camiye bitişik mahalle mektebi yıkıldıktan sonra yerine ev yapılmış, mahalleli bu evde oturanlara “Mektep Evliler” demişlerdir. Daha sonra bu evde yıkılarak yeri yola dönüştürülmüştür. Mektebin ve mescidin vakıfları vardır. Burhanzedelerin tarihî köşkü de bu mahallededir. Eski hanlardan Koca Mustafa’nın hanı da mahalle sınırları içerisindedir.
Tarihî özellikleri sebebiyle önemli addedilen fakat günümüze kadar tarihî dokuları korunamayan bu 8 mahalle ile ilgili olarak buraya alabileceğimiz en önemli şey; bu mahallelerde doğup büyüyen Konya’nın tanınmış aileleri ile meşhur isimlerdir. 
Kalfazadeler, Burhanzadeler, İbrahim Efendi, Hüseyin Efendi, Şeyh Ahmet Efendi, Şeyhülislâm Hamid Mahmud Efendi, Bektaşzadeler, Yeloğulları, Katırcıoğulları, Kişnişçizade Mustafa Efendi, Ateşimamzade Hacı Mehmet Efendi, Zaptiye Hacı Osman ağa, Hattan Dayıoğlu Ali Efendi, araştırmacı-yazar Arif Nüshet Turgut, eğitimci Ahmet Hamdi Gürağaç, Semerciler, Hüsnümollalar, Sancıoğulları, Demirciler, Uzunefendiler, Ulupınarlar, Sabuncular ve Nuzumlalı Hocazade Mustafa Efendi, Yılanlızade Ahmet Afendi, Ebubekir Çelebi ve eşi Şirzat Hatun (menkıbeleri de vardır), Bayramzadeler, Nuzumlalızade Hattat Hacı Mustafa Efendi, gazeteci-yazar Mustafa Ataman, Kömürcü Ahmet Efendi, Terzi Mehmet ve oğlu Recep Hicranlı, Hattat Ömer Şensoy, Belviranlı Kaşıkçı İsmail Efendi, Dr. Ali Kemal Belviranlı, Hacı Muzaffer Öğüldü, Op. Dr. Ali Öğüldü.”
 
HACI FETTAH MEZARLIĞI
Baruthane Caddesi’nde yer alan mezarlığın kuzeydoğusunda Hacı Fettah Camii, güneybatısında ise Külahçı Camii bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı mezarlık, 25.000 m2’lik bir alanı kaplamaktadır. Değişik yönlerde toplam 6 adet giriş kapısı vardır. Mezarlık düzenli yollarla adalara bölünmüştür. Bol miktarda ağaç olduğundan yeşil bir görünüme sahip olan mezarlıktaki mez ar taşlarında kullanılan malzeme mermer, Sille ve Gödene taşıdır. Erkek mezar taşları sikkeli, fesli, sarıklı ve kavuklu başlıklar görülmektedir. Mezar taşı kitabelerindeki yazı çeşidi olarak sülüs, rika ve talik hat tercih edilmiş olup, bu yazılar kabartma tekniğinde yazılmıştır. Cumhuriyet dönemi mezar taşlarında daha çok güneş kursu biçimli tepelik, dilimli kemer, fesli ve sarıklı başlıklar, ayak taşlarında ise üçgen alınlık, sivri ve dilimli kemer görülmektedir. Bu mezarlıkta Nakşibendî tarikatının şeyhlerinden Şeyh Muhammed Bahaeddin Nakşibendî’nin türbesi, Mimar Falih Ülkü Bey’in annesi ve kardeşinin Anıtsal mezarı dikkat çekicidir. Şeyhin hemen yanında eşi Ayşe Sıdıka Hanım gömülüdür. Oğlu Rıfat Efendi ile aile efradının mezarları da türbenin batısında yer almaktadır. Ayrıca mezarlıkta Şeyh Muhammed Bahaeddin Efendi’nin küçük kardeşi, Ziya Efendi’nin amcası Hasan Kutsi Efendi, Hasan Kutsi Efendi’nin damadı Abdullah Tanrıkulu, Müderris Fahri Kulu Hoca, Taşkapu Medresesi müderrisleri Ahmet Hamdi Efendi ve Mehmet Feyzi Efendi, Hattat Büyükçimili Hacı Ahmet Efendi, araştırmacı-yazar Mütercim Mehmet Emin Eminoğlu ile Konya eski belediye başkanı A. Hamdi Nalçacı’nın mezarları da bu kabristandadır. Yeniçeri çavuşu olan Konyalı Hacı Abdülfettah Çavuş ve oğlu Hacı Abdullah Çavuş da, idam edildikten sonra bu kabristana defnedilmişlerdir. 
 
HACI FETTAH CAMİİ VE ÇEŞMESİ
Meram İlçesi eski Emir Halil Mahallesi’nde ve mezarlığın kuzeybatısında Abdullah Çavuş Sokağı’nda yer alan Hacı Fettah Cami ve Çeşmesi, Osmanlı dönemi eserleridir.
1124/1712-13 yılında inşa edilen caminin banisi ve mimarı bilinmemektedir. İ.Hakkı Konyalı’ya göre kerpiçle yapılan caminin üzeri kamış saçaklı düz damla örtülüydü. 1947 senesinde yenilenen cami bir yüksekliğe kadar kesme taş, kalan kısmı da moloz taşla inşa edilerek üzeri de kırma çatı ile örtülmüştür. Caminin üç satırlık kitabesinde şunlar yazılıdır: “el-merhûm el-Hâc Abdü’l-fettâh Çavuş / ve’l-Mağfûr el-Hâc Abdi’llah Çavuş / fi sene 1130 rûhiyçün el-fâtiha sene 1131.” Caminin girişinde sol taraftaki levhada ise; “Bu camiî Yeniçeri Çavuş’larından el-Hac Abdulfettah Çavuş bin Mustafa tarafından rûmî 1131 tarihinde yaptırılmıştır. Zamanla yıpranan camii 1947 yılında eshabi hayır tarafından yeniden yaptırılmıştır” yazısı yer almaktadır. Caminin tarihî özelliği dışında herhangi bir mimari ya da sanat özelliği yoktur.
Hacı Fettah Camisi’nin karşısında yer alan çeşme ise, kitabesine göre 1293/1876-77 senesinde Hacı Hüseyin efendi tarafından yaptırılmıştır. Çeşme alınlığında, sivri kemerin hemen üzerinde mermer kitabesi vardır. Celi sülüs hatlı kitabede; “Muvaffak bi’l-imâr Fırancalacı-zâde el-Hâc / hüseyin Efendi’nin su âşkına rûhuna fâtiha / sene 1293” satırları yer almaktadır. Günümüzde hâlâ kullanılan çeşme aslî özelliğini korumaktadır.
 
YARIN: Mahallenin sosyal dokusu

Yorum Yok

Bir yorum yaz
Henüz yorum yok

Yorum yazan ilk kişi olabilirsiniz.

Yorum Yaz

tüm yorumlar

Hacı Fettah mahalleden ziyade semttir - Rasyonel Haber Gazetesi

Lütfen Bekleyin Haber Yükleniyor... Kapat
Meram Aksinne