GÖREMEDİĞİMİZ IŞIK TÜRLERİ

İnsan gözünün görme yeteneği sınırlıdır. Doğada var olan ışık türlerinden çok az bir kısmını görebiliriz. Televizyonumuzda kanal değiştirmek için kumandanın düğmesine bastığımızda kumandadan çıkan bir ışık televizyonun alıcısına ulaşır ve kanalın değiştirilmesini veya sesin kısılmasını sağlar. Bu esnada kumandaya ne kadar bakarsak bakalım herhangi bir ışık göremeyiz. Öyleyse gözümüzün göremeyeceği ışık türleri olduğunu söyleyebiliriz.

***

Kumandadan bir ışık yayıldığına ikna olmuyorsanız bunu bir deneyle test edebiliriz. Kumandanın televizyona çevrilen ön kısmına cep telefonunuzun kamerasını açarak bakın. Kumandanın düğmesine bastığınızda kumandanın ucunda bir ışığın yandığını göreceksiniz. İnsan gözünün göremediği bu ışığı cep telefonu kamerası algılayarak görünür hale getirmiştir.

***

Göremediğimiz Işık Türleri

Radyo dalgaları: Televizyon ve radyo sinyalleridir.

Mikrodalga:  Mikrodalga fırınlarda kullanılan ışıktır. Bu fırınlarda pişirme ışık enerjisiyle olur.

Kızılötesi Işınlar (İnfraret): Uzaktan kumandalarda, infraret ısıtıcılarda, gece görüş sistemlerinde, termal kameralarda, güdümlü füzelerde, meteorolojide, haberleşmede,  kullanılır.

Mor Ötesi Işınlar (Ultraviyole): Sahte para tanıma cihazlarında, mikroptan arındırma işlemlerinde kullanılır.

X Işınları: Röntgen ve tomografi çekiminde, madde analizinde kullanılır.

Gama Işınları: Radyoaktif silahlarda kullanılır. Yıldız patlamalarında da oluşur.

Işık Spektrumu – Işık Tayfı

Görünür ve görünmez ışığın tamamının yer aldığı sıralamadır. Şık, uzayda ışık hızı ile yayılan bir tür dalgadır. Dalgaların iki önemli özelliği, dalga boyu ve frekanstır. Dalga boyu, dalganın iki tepe noktası arasındaki mesafeye karşılık gelir. Frekans ise birim zamandaki salınımların sayısıdır. Bir dalganın frekansı ile dalga boyunun çarpımı o dalganın uzaydaki yayılma hızını verir. Işık ışınları için bu hız saniyede yaklaşık 300.000 kilometredir. Işığın enerjisi frekansı ile doğru orantılı, dalga boyu ile ters orantılıdır.

***

Işık ışınlarının frekanslarına ya da dalga boylarına göre sıralanmasıyla ışık tayfı elde edilir. İnsan gözü tarafından algılanabilen görünür ışık, bu tayfın ortalarında yer alır. Görünür ışığın dalga boyu 400 ile 800 nanometre (nanometre = metrenin milyarda biri) arasındadır. Bu aralığın en altında dalga boyu yaklaşık 800 nanometre olan kırmızı ışık yer aldığı için ışık tayfının bu aralığın hemen altında kalan kısmına kızılötesi denir. Kızılötesi ışık ışınlarının dalga boyu görünür ışıktan daha uzundur, dolayısıyla enerjileri daha azdır. Mikrodalgalar ve radyo dalgaları ise kızılötesi ışıktan da daha uzun dalga boylarına sahiptir. Bu ışınlar, ışık tayfında kızılötesi ışığın da altında yer alır.

***

Dalga boyu yaklaşık 400 nanometre olan mavi ışığın hemen üstünde kalan kısım ise morötesi olarak adlandırılır. Tayfın bu kısmındaki ışık ışınlarının dalga boyu görünür ışıktan daha kısadır, dolayısıyla enerjileri daha fazladır. X-ışınları ve gama ışınları ise morötesi ışıktan da daha kısa dalga boylu yani daha yüksek enerjilidir. Bu ışınlar, ışık tayfında morötesi ışığın da üstünde yer alır.