Manazan Mağaralarını duydunuz veya gördünüz mü?

Bu hafta sizlere resimler eşliğinde dünya çapında değerli bir antik kentin izlenimlerini takdime çalışacağım.

Manazan Mağaraları uzunluğu 300-400 metre, yüksekliği azami 40-50 metre mini kaya zincirine kurulmuş 2000 yıllık bir kaya köydür.

Bu kaya köyün doğusunda çok katlı evler, ortada iki katlı evler en batıda da toplu mağara mezarlıkları yer alır. Küçük kilise demek olan şapeller ara ara konmuştur.

Kayaların içine gömülme daha ziyade Roma ve daha eski dönemlere ait bir gelenek olmasıyla Manazan kaya köyünün en az 2000 yıllık olma ihtimali yüksektir.

Kaya zincirlerinde zamana bağlı ve yumuşak olması hasebiyle hızlı bir deformasyon göze çarpmaktadır. Bu şekilde devam ederse dünyanın ömrü varsa 500 yıl sonra dünyalılar bu mağaraların yerinde ancak bir taş yığını görebilir.

Mesela mağaralara yürüyüş için yapılan ahşap merdivenlerin yer yer üzerine kayan ve kopan kaya parçalarının altında kalanlar ve parçalananlar görülmektedir. Mağaraların alt katmanları ise büyük oranda göçüklerle kapanmış gibidir.

Manazan’a Seyahat

20 Aralık Çarşamba günü Karamanda bulunduğumuz sırada eşim Fadime hanımla beraber Karamanın tarihi, coğrafi ve antik yerlerine bir gezi tertip ettik.

Hedefimizde tarihi yerlerinden Yeşildere’den sonra Taşkale berisindeki Manazan mağaraları ve Taşkale’deki tahıl ambarları, coğrafi olarak da İncesu yeraltı mağarası vardı. İncesu’ya zamanımız yetmeden döndük.

Manazan Mağaraları Yeşildere (İbrala) Taşkale (Kızıllar) Köyleri arasında uzanan Yeşildere Vadisinin doğusunda, Karaman – Yeşildere Taşkale yolunun kenarındadır. Karaman’a uzaklığı 40 kilometredir.   

Sabah saatlerinde özel arabamızla (zaten toplu taşıma aracı yok, Taşkale ve Yeşildere belediyelikten düşmüş) Yeşildere’yi geçtikten sonra solda Ermenek Taşeli yöresinden görmeye alışık olduğumuz kaya zincirlerine geldik.

Ancak burası Taşeli’dekiler gibi devasa değil mini kaya zincirleridir. Yaklaşık 300-400 metrelik ufuklara yerleşen mini kaya zincirlerinin adeta bit kaya köye dönüştürüldüğünü müşahede ediyorsunuz.

Manazan mağaralarının önüne çok güzel ahşap kapalı odalar, kamelyalar ve masalar kurulmuş, ayrıca buradan eğime göre basamaklar konarak birisi kaya köyün doğu başına diğeri de batı başına giden iki ahşap merdiven aralıksız sizi hedefe götürüyor. Üstelik ara ara ahşap kamelyalar ve oturaklar konularak yamaçta gezenlerin dinlenme ihtiyaçları düşünülmüştür.

Biz doğuya giden merdivenleri izleyerek Manazan mağaralarında dört saat kaldık, doğudan batıya doğru hepsine girip çıktık ve tek tek inceledik. Sonuçta burasının elit Roma antik kentlerinden ziyade Hristiyan dervişlerinin ve ruhban hayatı yaşayanların tercih ettiği bir kaya köy olduğu kanaatine vardık.

Kayalar kayraksı ve killi olduğundan kolaylıkla işlenebilen bir karaktere sahip olması nedeniyle kayaların oyulmasıyla ve istenen şekle konulmasıyla teşekkül eden yaklaşık 150 haneden oluşan bu kaya köyde ayrıca kolonlu ve kavisli girişleri olan küçük kiliseler yani şapeller ve bir tane de ortalarda apayrı bir dizayna sahip kaya kilise yapılmıştır.

Kaya kilisesi sanki birkaç taş evin arasının açılmasıyla yapılmış gibidir. Nitekim Taşkale’deki tahıl ambarlarının birkaçının arası birleştirilerek bir mescit yapıldığı gibi.

Manazan Mağaralarındaki Taş Yapıların İç Tasarım

Önünde doğuya doğru uzanıp giden içinde çağıl çağıl suların aktığı vadinin arazilerini ev yaparak işgal etmeyip buraları tarımda, özellikle üzümcülükte değerlendiren o zamanın yöre halkı mesken ve mabet olarak bu kayaları seçmişlerdir.

Kayalara oyulan ve bütün ev aksesuarlarını barındıran meskenler kışın sıcak yazın serin olmalarıyla da bir tercih nedenidir.

Evlerin ve şapellerin kapıları ahşaptandır ancak onların sadece bağlantı yerleri vardır ahşap kapılar ve pencereler zamanla kaybolmuştur.

Dubleks ve tripleks kaya evlerinin üst katlarla alt katları bağlayan sistem olan ahşap merdivenler de yoktur şu anda, onların yukarı katlardaki çıkış noktaları halen mevcuttur. Bu çıkış noktaları kaya kapaklı olup yerleri kalıp halinde durmaktadır.

Buradaki üç katlı mağarada antik çağdaki çıkış yöntemi için el ve ayak tutulacak yerler yapıldığı görülür şimdiyse devlet metal merdivenle üst katlara minare tarzı ulaşımı sağlamıştır. Ayrıca mükemmel bir elektrik tesisatı da yapılmış ancak şu anda henüz elektrik verilmemiştir.

Evlerin içinde sağ sol ve geri yüzeylere her eşyanın konacağı mahzenler boy boy delinerek hazırlanmıştır. Mesela ekmek, un, bulgur, pekmez, şarap, yatak, yorgan gibi şeyler için ayrı mekânlar yapılmıştır. Mağaranın içinde yapılan bu oyukların en küçüğü aydınlatma aletlerinin konduğu deliklerdir. Tavan kısımlarında bebek salıncaklarının iki ucunun takılabileceği çiftli ip geçebilecek delikler de ayarlanmıştır. Evin içinde açılan oyuklar derinlemesine veya enine uzanan yüklükleri de ihtiva etmektedir.

Mağara evin zemin kısımlarında da ebat ebat geometrik oyuklar vardır, bunların kimisi su deposu, kimisi üzüm şırası alma yeri, kimisi banyo yapma havuzudur. Mesela üzüm suyu çıkarma yeri ve banyo yeri olarak kullanılan köşeli oyukların daha altında bir başka gider havuzu görülmektedir. Üzüm şırası için ikinci bir birikme yeri çok önemlidir.

Şapellerin mimarisinde çok farklı yöntemler kullanılarak buraların mabet olduğu anlatılmak istenmiştir. Mesela giriş kapıları farklıdır, içerisinde sağ sol ve geri kısımda üzerleri hilali andıran biraz daha oyulmuş çok düzenli alanlar vardır, sağ ve soldaki alanlara dinleyenler geridekine de vaiz oturmaktadır. Ayrıca şapel ve kiliselerin oturumu geniş olduğundan tavan kısmında kolon yerleri izlenmektedir. Kilise ve şapellerin üst katı asla yoktur ve tek ve bağımsızdırlar. Kilise ve şapellerin duvarlarında yazılar ve Hristiyan motiflerinin izleriyse silinmek üzeredir.

Manazan kaya köyünün batı yanı yani Karamandan taraftan giriş kısmında mağara kabristanlar vardır, burada dörderli, sekizerli, onarlı gurup mezarlar görülür, bunlar aile kabristanı da olabilir.

Manazan mağaraları bir nekropol değildir, bu bakımdan Adrassos ve Philadelphiadaki gibi pahalı mozoleler ve lahitler göremezsiniz.

Burası da her antik kent de olduğu gibi Roma veya daha eski medeniyetlere konan Hristiyanlar ve onlarınkine konan Müslümanların yapıları kendi kültürlerine benzeterek yerleşmelerinden meydana gelmiştir.

MANAZAN MAĞARALARI / KARAMAN - Rasyonel Haber Gazetesi

Lütfen Bekleyin Haber Yükleniyor... Kapat
Fahrunnisa Hatun